เพราะผู้สูงอายุมีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดอุบัติเหตุ การเตรียมบ้านให้ปลอดภัย เช่น ติดราวจับ พื้นกันลื่น หรือ ลิฟท์บ้าน สำหรับผู้สูงอายุที่อยู่บ้านคนเดียวจึงเป็นเรื่องที่สำคัญอย่างยิ่ง
เตรียมบ้านอย่างไรสำหรับผู้สูงอายุที่อยู่บ้านคนเดียว
1. ปรับปรุงพื้นที่ในบ้าน
ควรจัดพื้นที่ในบ้านให้โล่งและสะดวกสบาย โดยเฉพาะพื้นที่ที่ผู้สูงอายุใช้บ่อย เช่น
- ห้องนอน ห้องน้ำ และห้องครัว ควรมี การติดตั้งราวจับในห้องน้ำและทางเดินเพื่อช่วยในการเดินและยืน
- การติดตั้งพื้นกันลื่น ใช้พรมกันลื่นหรือแผ่นกันลื่นในห้องน้ำเพื่อลดความเสี่ยงในการลื่นล้ม โดยเฉพาะในบริเวณที่เปียกน้ำบ่อย ๆ
- การเลือกเตียงที่มีความสูงพอดีและ มีที่วางแขนเพื่อช่วยในการลุกนั่ง
- ติด ลิฟท์ผู้สูงอายุ เพื่อลดอุบัติเหตุที่อาจเกิดจากขึ้น-ลงบันไดในบ้าน
ปรับปรุงพื้นที่ในบ้าน ให้ลดเสี่ยงอุบัติเหตุสำหรับคนแก่ที่อยู่บ้านคนเดียว
2. แสงไฟ ให้ความสว่างให้เพียงพอ
การให้แสงสว่างที่เพียงพอเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สำคัญที่สุด ควรติดตั้งไฟในทุกห้องและทางเดิน โดยเฉพาะในบริเวณที่มีการเคลื่อนไหวบ่อย เช่น ห้องน้ำ ห้องครัว และห้องนอน การใช้ไฟกลางคืนหรือไฟที่สามารถเปิดปิดได้ง่ายจะช่วยลดความเสี่ยงในการลื่นล้ม
นอกจากนี้ควรดูให้แน่ใจว่าแสงสว่างมีความสม่ำเสมอและไม่มีเงามืดที่อาจทำให้เกิดอันตราย เพราะการดูแลเหล่านี้จะช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถใช้ชีวิตได้อย่างปลอดภัยโดยเฉพาะตรงทางเดินและบันได และเพื่อป้องกันการสะดุดล้ม ควรติดตั้งไฟฉุกเฉินในกรณีที่ไฟดับ นอกจากนี้ควรมีการติดตั้งไฟส่องสว่างในห้องน้ำและห้องครัวเพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถมองเห็นได้ชัดเจน
3. จัดวางเฟอร์นิเจอร์ให้เหมาะสม
การเลือกเฟอร์นิเจอร์ที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่สำคัญ ควรเลือกเฟอร์นิเจอร์ที่มีความมั่นคงและไม่มีขอบแหลมคม เช่น โซฟาที่มีพนักพิงแข็งแรงและที่นั่งสูงเพื่อให้ง่ายต่อการลุกขึ้น นอกจากนี้ควรเลือกเฟอร์นิเจอร์ที่มีน้ำหนักเบาและสามารถเคลื่อนย้ายได้ง่าย เช่น โต๊ะข้างเตียงที่มีลิ้นชักสำหรับเก็บของใช้ที่จำเป็น การใช้เตียงที่มีความสูงพอเหมาะและสามารถปรับระดับได้จะช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถขึ้นลงได้ง่ายและมีความสะดวกสบายในการนอนหลับ
การติดตั้งราวจับให้ผู้สูงอายุในบ้านเพิ่มความปลอดภัย
4. เทคโนโลยีสำหรับผู้สูงอายุ
เทคโนโลยีที่ช่วยในการดูแลสุขภาพ เช่น เครื่องวัดความดันโลหิต, เครื่องวัดระดับน้ำตาลในเลือด อุปกรณ์เหล่านี้จะช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถตรวจเช็คสุขภาพของตัวเองได้ในเบื้องต้นในชีวิตประจำวัน ส่วนเทคโนโลยีที่ช่วยดูแลเรื่องความปลอดภัยเวลาท่านอยู่คนเดียว เช่น กล้องวงจรปิดที่มีเซนเซอร์ตรวจจับการล้ม หรือ Smart Watch ที่ทั้งสามารถวัดการเต้นของหัวใจได้และเมื่อเกิดอุบัติเหตุล้มในที่ ๆ กล้องวงจรปิดมองไม่เห็น ตัวนาฬิกาก็จะสามารถส่งสัญญาณไปยัง Emergency Contact ที่ตั้งเอาไว้
1. การหกล้ม อุบัติเหตุที่พบบ่อยที่สุดในผู้สูงอายุ
การหกล้ม อุบัติเหตุที่พบบ่อยที่สุดในผู้สูงอายุ
ผู้สูงอายุมีแนวโน้มหกล้มง่ายเนื่องจากกล้ามเนื้ออ่อนแรง สายตาพร่ามัว หรือโรคประจำตัว เช่น ความดันต่ำหรือข้อเสื่อม เชื่อหรือไม่ว่า 80% ของผู้สูงอายุพักอาศัยอยู่ในบ้านที่ไม่ปลอดภัย และเกิดเหตุหกล้มในห้องน้ำถึง 30% ซึ่งในปี 2566 ที่ผ่านมามีผู้สูงอายุเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลกว่า 71,035 คน และเสียชีวิตจากการหกล้มกว่า 1,472 คน
วิธีป้องกันการหกล้มในบ้าน
- ติดตั้งราวจับในห้องน้ำ ข้างเตียง และบริเวณบันได
- ใช้พื้นกันลื่นในห้องน้ำและห้องครัว
- จัดบ้านให้โล่ง หลีกเลี่ยงวางของเกะกะตามทางเดิน
- ตรวจสอบสายตาและการได้ยินอย่างสม่ำเสมอ
- เลือกรองเท้าพื้นยางที่ยึดเกาะพื้นดี
- ให้ท่านมีโทรศัพท์หรืออุปกรณ์แจ้งเหตุฉุกเฉินติดตัวเสมอ
2. ความเหงาและภาวะซึมเศร้า เสี่ยงต่อสุขภาพจิต
ผู้สูงวัยที่อยู่คนเดียวมีแนวโน้มรู้สึกโดดเดี่ยวสูง ผลการวิจัยเชิงสำรวจที่ตีพิมพ์ในวารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิตเผย 60.6% ของผู้สูงอายุมักเกิดอารมณ์เหงาเมื่ออยู่ตามลำพังและการหลุดวงจรสังคมและอาจนำไปสู่ภาวะซึมเศร้า
วิธีป้องกันความเหงาและภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ
- วางแผนให้มีคนมาเยี่ยมหรือโทรหาอย่างสม่ำเสมอ
- สนับสนุนให้ท่านเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม เช่น วัด ชมรมผู้สูงอายุ หรือเรียนออนไลน์
- จัดกิจกรรมที่ท่านมีบทบาท เช่น ให้ช่วยดูหลาน หรือมีส่วนร่วมตัดสินใจเรื่องในบ้าน
- เปิดเพลงเก่า หรือรายการโปรดให้ท่านฟังเพื่อสร้างความรู้สึกเชื่อมโยง
- พาไปพบแพทย์หากพบอาการซึมเศร้า หงุดหงิด หรือแยกตัว
3. ลืมกินยา ไม่พบหมอ เสี่ยงถึงชีวิต
ผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียวมักลืมกินยา หรือกินยาผิด ซึ่งจาก ข้อมูลขององค์การอนามัยโลก (WHO) พบว่า มากกว่า 50% ของผู้สูงอายุทั่วโลกไม่สามารถใช้ยาได้อย่างถูกต้องหรือสม่ำเสมอ นอกจากนี้ บางคนไม่ไปพบแพทย์ตามนัดเพราะไม่มีคนพาไป ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนหรือการกลับเป็นซ้ำของโรคเรื้อรัง
วิธีการป้องกันเมื่อผู้สูงอายุลืมกินยา หรือใช้ยาผิด
- ใช้กล่องยาแบบแบ่งวันหรือแอปแจ้งเตือน
- เขียนตารางยาพร้อมคำอธิบายชัดเจนไว้ในที่มองเห็น
- นัดหมายแพทย์ล่วงหน้า และให้ญาติหรืออาสาสมัครช่วยพาไป
- ตรวจสอบยาที่ท่านมีอยู่ทุกเดือน ป้องกันการหมดอายุหรือกินผิด
- ให้เจ้าหน้าที่สาธารณสุขในชุมชนเข้ามาติดตามดูแล
4. ลืมปิดแก๊ส ลืมปิดไฟ หรือไม่ล็อกประตูบ้าน
อุบัติเหตุจากการลืมปิดแก๊ส ไฟ หรือล็อกประตู เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้บ่อยมากในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการหลงลืมหรืออยู่คนเดียว เหมือนในข่าวเหตุการณ์ถังแก๊สระเบิดจากผู้สูงอายุที่อยู่บ้านคนเดียว เคสล่าสุดคือ อาม่าวัย 93 ปี ซึ่งจุดเตาเตรียมอาหารแล้วไฟไหม้เสียชีวิต
วิธีป้องกันอุบัติเหตุในบ้าน
- ติดตั้งสวิตช์ตัดแก๊สอัตโนมัติหรือล็อกวาล์วที่ใช้งานง่าย
- ใช้เตาไฟฟ้าแทนเตาแก๊ส เพื่อลดความเสี่ยง
- ติดป้ายเตือนในจุดสำคัญ เช่น หน้าห้องครัวหรือหน้าประตูบ้าน
- ตรวจสอบอุปกรณ์ไฟฟ้าให้ปลอดภัย และใช้ปลั๊กที่มีสวิตช์เปิด-ปิด
- ให้ท่านพกกุญแจหรือมีเพื่อนบ้าน/ญาติที่สามารถเข้าบ้านได้หากฉุกเฉิน
- ติดกล้องหรือเซ็นเซอร์ตรวจจับการเคลื่อนไหวและสัญญาณเตือนภัยในจุดเสี่ยง
